ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮದುವೆ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಕಾನೂನು ಜಾರಿ

ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮದುವೆ ತಡೆಯಲು ಕಾನೂನು ಜಾರಿಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವುದು ಬಾಲಕಿಯರು ಮತ್ತು ಬಾಲಕರ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ. ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಸಿನ ವಿವಾಹವು ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಖಾಸಗಿ ನಿರ್ಧಾರವಲ್ಲ; ಅದು ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಅವಕಾಶಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಕಾನೂನು ಜಾರಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಮುದಾಯದ ಸಹಕಾರ ದೊರೆತಾಗ ಮಾತ್ರ ಈ ಪ್ರಯತ್ನ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಆಗಲಿದೆ.

ಬಡತನ, ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯುವಿಕೆ, ಲಿಂಗಭೇದ, ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಪದ್ಧತಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯ ಕುರಿತಾದ ಆತಂಕಗಳು ಮಕ್ಕಳ ಮದುವೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸುವುದರಲ್ಲೇ ಆಡಳಿತದ ಹೊಣೆ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ, ಕುಟುಂಬ ಸಮಾಲೋಚನೆ, ಬಾಲಕಿಯರ ಶಿಕ್ಷಣ, ಪುನರ್ವಸತಿ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಕಾನೂನಿನ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹ ನಿಷೇಧ ಕಾಯ್ದೆ, 2006ರ ಪ್ರಕಾರ 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಬಾಲಕಿ ಅಥವಾ 21 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಬಾಲಕನ ವಿವಾಹ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಮದುವೆ ನಡೆದಿದ್ದರೆ, ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊರೆ ಹೋಗುವ ಅವಕಾಶವೂ ಇದೆ. ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹಕ್ಕೆ ನೆರವಾದವರು, ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದವರು ಅಥವಾ ಆಯೋಜಿಸಿದವರ ಮೇಲೂ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಮದುವೆಗೆ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆತ ತಕ್ಷಣ ತಡೆಯುವ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಮುಖ ಕರ್ತವ್ಯ. ಮದುವೆ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತೆರಳುವುದು ಒಂದು ಹಂತ ಮಾತ್ರ. ನಂತರ ಮಗುವಿನ ಸುರಕ್ಷತೆ, ಕುಟುಂಬದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ಶಿಕ್ಷಣದ ಮುಂದುವರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಗ್ರ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಬೇಕು. ಮಗುವನ್ನು ದೂಷಿಸುವ ಬದಲು, ಅದರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರಿಸುವ ವಿಧಾನ ಅಗತ್ಯ.

ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಪರ್ಕದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಲೈಂಗಿಕ ಅಪರಾಧಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವ ಕಾಯ್ದೆ, 2012ರ ನಿಯಮಗಳೂ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು “ಕುಟುಂಬದ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಮದುವೆ” ಎಂದು ಸರಳೀಕರಿಸುವುದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿಯೂ, ಮಾನವೀಯವಾಗಿಯೂ ಸರಿಯಲ್ಲ.

ನೆಲಮಟ್ಟದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು

ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಬಡ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮದುವೆಗೆ ಕಾರಣಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೆಡೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟದಿಂದ ಹೆಣ್ಣುಮಗುವನ್ನು ಬೇಗ ಮದುವೆ ಮಾಡುವುದು ಕುಟುಂಬದ ಹೊರೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ, ಕುಟುಂಬದ ಗೌರವದ ಕಲ್ಪನೆ, ಜಾತಿ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯದ ಒತ್ತಡ, ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಭಯ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗೆ ದೂರ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತವೆ.

ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರು, ಅಂಗನವಾಡಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯರು, ಆಶಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯರು, ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮೊದಲೇ ಗುರುತಿಸಬಲ್ಲರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯೊಬ್ಬಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಶಾಲೆಗೆ ಗೈರಾಗುವುದು, ಹಠಾತ್ ಓದು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬವು ಮದುವೆಯ ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸೂಚನೆಗಳಾಗಬಹುದು. ಇಂತಹ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಗೌಪ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಮಗುವಿನ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚದಂತೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಕಾನೂನು ಜಾರಿಯ ವೇಳೆ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆ, ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ಜಿಲ್ಲಾ ಕಾನೂನು ಸೇವಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ನಡುವೆ ವೇಗದ ಸಮನ್ವಯ ಇರಬೇಕು. ಪ್ರತಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ದಾಖಲೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ವಿಧಾನವಿದ್ದರೆ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶದ ಸಮಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಜಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ

ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹ ನಿಷೇಧಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ನಗರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನೀಡಬೇಕು. ಮದುವೆ ಮಂಟಪಗಳು, ಸಮುದಾಯ ಭವನಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ನೋಂದಣಿ ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ವಯಸ್ಸಿನ ದಾಖಲೆ ಪರಿಶೀಲನೆ ಕುರಿತು ನಿಯಮಿತ ಸೂಚನೆ ನೀಡಬೇಕು. ಜನನ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ, ಶಾಲಾ ದಾಖಲೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಮಾನ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳ ನಕಲಿ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪರಿಶೀಲನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಲಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಮದುವೆ ಆಯೋಜಕರು, ಪೋಷಕರು, ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳ ಒದಗಿಸುವವರು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ವಿವಾಹದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ಮೌನವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಾಗ ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ, ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಘಟಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಬಾರದು. ಕಾನೂನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಬೇಕು.

ದೂರು ನೀಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗುರುತನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ. ಕುಟುಂಬದ ವಿರೋಧ, ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರದ ಭಯದಿಂದ ಅನೇಕರು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಸಹಾಯವಾಣಿ, ಪೊಲೀಸ್ ತುರ್ತು ಸಂಖ್ಯೆ, ಮಕ್ಕಳ ಸಹಾಯವಾಣಿ 1098 ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ಶಾಲೆ, ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಕಚೇರಿ ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕು.

ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸೂಚನೆ ತಕ್ಷಣದ ಕ್ರಮ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಬೆಂಬಲ
ಮದುವೆಯ ಸಿದ್ಧತೆ ಅಥವಾ ಆಹ್ವಾನ ಪತ್ರಿಕೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಮದುವೆ ತಡೆಯುವುದು ಕುಟುಂಬ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ
ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹಠಾತ್ ಗೈರು ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ರಕ್ಷಣಾ ಘಟಕಕ್ಕೆ ಮಾಹಿತಿ ಪುನಃ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿಸುವುದು
ವಯಸ್ಸಿನ ದಾಖಲೆ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಮಾನ ಜನನ ಮತ್ತು ಶಾಲಾ ದಾಖಲೆಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ದಾಖಲೆ ಸರಿಪಡಿಸುವ ನೆರವು
ಕುಟುಂಬದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟ ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ, ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯ
ಮಗುವಿನ ಮೇಲೆ ಹಿಂಸೆ ಅಥವಾ ಬೆದರಿಕೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಆಶ್ರಯ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ನೆರವು

ಶಿಕ್ಷಣವೇ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ರಕ್ಷಣೆ

ಮಕ್ಕಳ ಮದುವೆ ತಡೆಯುವ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಬಾಲಕಿಯರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅರಿವು, ಆರೋಗ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳುವಳಿಕೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಪದವಿಪೂರ್ವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರ ಮುಂದುವರಿದ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಾರಿಗೆ, ವಸತಿ, ಶೌಚಾಲಯ, ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಗತ್ಯ.

ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಕರೆತರುವ ಕೆಲಸ ಕೇವಲ ಶಿಕ್ಷಕರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲ. ಕುಟುಂಬದ ಆದಾಯ, ಮನೆ ಕೆಲಸ, ಆರೈಕೆ ಹೊಣೆ, ಋತುಮಾನಿಕ ವಲಸೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಸೂಕ್ತ ನೆರವು ನೀಡಬೇಕು. ಮುಕ್ತ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ, ವೃತ್ತಿಪರ ತರಬೇತಿ, ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಕಲಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗಗಳಾಗಬಹುದು.

ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಕಿಶೋರಾವಸ್ಥೆಯ ಆರೋಗ್ಯ, ಪೌಷ್ಟಿಕತೆ, ಮಾಸಿಕ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡದ ಕುರಿತು ಗೌಪ್ಯ ಸಲಹೆ ಒದಗಿಸಬೇಕು. ಬೇಗ ಮದುವೆಯಾದ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ, ತಾಯಿ-ಮಗು ಆರೋಗ್ಯ, ಶಾಲಾ ವ್ಯತ್ಯಯ ಮತ್ತು ಗೃಹ ಹಿಂಸೆಯ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಮದುವೆಯಾದ ಅಪ್ರಾಪ್ತರಿಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ನೆರವು ಒದಗಿಸಬೇಕು.

ಕುಟುಂಬದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ

ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹವನ್ನು ಕೇವಲ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ನೋಡುವುದರಿಂದ ಅದರ ಆರ್ಥಿಕ ಬೇರುಗಳು ಮರೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ದಿನಗೂಲಿ ಕೆಲಸ, ಸಾಲದ ಒತ್ತಡ, ಬೆಳೆ ನಷ್ಟ, ಉದ್ಯೋಗದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಮದುವೆಯ ವೆಚ್ಚದ ಭಯ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತ ನಿರ್ಧಾರಗಳತ್ತ ತಳ್ಳಬಹುದು. ಇಂತಹ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ವಸತಿ, ಪಿಂಚಣಿ, ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ, ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘದ ಸಾಲ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಯೋಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು.

ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬಗಳ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ನೀತಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಹೇಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ರೈತರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೂ ಗಮನ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿ ಆದಾಯದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ, ಸಾಲದ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ವಲಸೆ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ ನಿರಂತರವಾಗಿರಲು ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬೆಂಬಲ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ಬಲವಾಗಿದ್ದರೆ ಮದುವೆಯನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಹಾರವೆಂದು ನೋಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು.

ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಖರ್ಚುಗಳ ವಿರುದ್ಧವೂ ಜನಜಾಗೃತಿ ಅಗತ್ಯ. ಸರಳ ಮದುವೆ, ಸಮುದಾಯದ ನಿಗಾ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಯಸ್ಸಿನ ದೃಢೀಕರಣವನ್ನು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಿದರೆ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮೇಲಿನ ಅನಗತ್ಯ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡರು, ಮದುವೆ ಆಯೋಜಕರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಗಣ್ಯರು ಕಾನೂನು ಪಾಲನೆಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬದ್ಧತೆ ಘೋಷಿಸಬೇಕು.

ಸಮುದಾಯದ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಧ್ವನಿ

ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದರೆ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮದುವೆಯ ದಿನದವರೆಗೂ ಪತ್ತೆಯಾಗದೆ ಹೋಗಬಹುದು. ಗ್ರಾಮಸಭೆ, ವಾರ್ಡ್ ಸಭೆ, ಶಾಲಾ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸಂಘಗಳ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತು ನಿಯಮಿತ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಬೇಕು. ಮಾಹಿತಿ ಹಂಚುವಾಗ ಮಗುವಿನ ಹೆಸರು, ಚಿತ್ರ ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬದ ಖಾಸಗಿ ವಿವರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಿಸ್ತು ಪಾಲಿಸಬೇಕು.

ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಗೌರವ ನೀಡುವುದು ಮುಖ್ಯ. ತಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸುರಕ್ಷತೆ ಅಥವಾ ಮದುವೆಯ ಒತ್ತಡದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಮಗುವನ್ನು ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿರಸ್ಕರಿಸಬಾರದು. ಬಾಲಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿಗಳು ಮಗುವಿನ ಮಾತನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕೇಳಿ, ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಮನೋವೈದ್ಯರು ಅಥವಾ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಸಲಹೆಗಾರರ ನೆರವು ದೊರೆತರೆ ಭಯ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಭಾವ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಸಂಪಾದಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ಸಹಾಯಕವಾಗಬಹುದು. ಕಾನೂನಿನ ಅಂಶಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮ, ಆಡಳಿತದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳ ನೈಜ ಸಂಕಷ್ಟಗಳ ಕುರಿತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡುವುದು ಜನರ ಅರಿವು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಚಲನಕಾರಿ ವರದಿಗಿಂತ ಪರಿಹಾರಕೇಂದ್ರಿತ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮವೇ ಮಕ್ಕಳ ಹಿತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಮುಂದಿನ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆಗಳು

ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಜಿಲ್ಲಾವಾರು ಗುರಿ, ಬಜೆಟ್ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನಾ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕು. ತಡೆಗಟ್ಟಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಷ್ಟೇ ಯಶಸ್ಸಿನ ಮಾನದಂಡವಾಗಬಾರದು; ಶಾಲೆಗೆ ಮರಳಿದ ಮಕ್ಕಳು, ದೊರೆತ ಪುನರ್ವಸತಿ, ಕುಟುಂಬಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಮತ್ತು ಮರುಕಳಿಕೆ ತಡೆಯುವ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನೂ ದಾಖಲಿಸಬೇಕು. ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸುವಾಗ ಮಕ್ಕಳ ಗುರುತು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ.

ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತವು ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬಹುದು:

ಕಾನೂನು ಉಲ್ಲಂಘನೆಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಅಗತ್ಯವಾದರೂ, ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ಜನನ ನೋಂದಣಿ ಸುಲಭವಾಗುವುದು, ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ನಿರಂತರವಾಗುವುದು, ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ ದೊರೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಮಾತಿಗೆ ಗೌರವ ಸಿಗುವುದು—ಈ ನಾಲ್ಕು ಅಂಶಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬಲಪಡಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮದುವೆ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಉದ್ದೇಶ ಸಾಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಕ್ಕಳ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಸರ್ಕಾರದಷ್ಟೇ ಸಮಾಜದ ಕರ್ತವ್ಯವೂ ಆಗಿದೆ. ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಮದುವೆಯ ಮಾಹಿತಿ ಕಂಡಾಗ ಮೌನವಾಗದೆ, ಮಕ್ಕಳ ಸಹಾಯವಾಣಿ 1098 ಅಥವಾ ತುರ್ತು ಸೇವೆ 112ಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, ಸಮೀಪದ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆ, ಶಾಲಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಅಥವಾ ಮಕ್ಕಳ ರಕ್ಷಣಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕು. ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಒಂದು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಹೆಜ್ಜೆ, ಒಂದು ಮಗುವಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಬದುಕನ್ನು ಉಳಿಸಬಲ್ಲದು.