ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಜಲಮಂಡಿ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಅನುದಾನದ ಹೊಸ ನಿರೀಕ್ಷೆ

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗೆ ಸ್ಥಿರ ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಜಲಮಂಡಿ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಅನುದಾನ ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ಮಳೆ ಆಧಾರಿತ ಕೃಷಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿರುವ ರೈತರಿಗೆ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಸಿಕ್ಕರೆ ಬೆಳೆ ಆಯ್ಕೆ, ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ ಬರಬಹುದು. ಯೋಜನೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಹಣಕಾಸು ನೆರವು ಯಾವ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಯಾವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯಾವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ತಲುಪಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಈಗ ಪ್ರಮುಖ ಚರ್ಚೆಯಾಗಿದೆ.

ರಾಜ್ಯದ ಅನೇಕ ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಗರ್ಭ ಜಲಮಟ್ಟ ಕುಸಿತ, ಮಳೆಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ, ಕೆರೆಗಳ ಹೂಳು ತುಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕೊರತೆ ಕೃಷಿಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗೆ ನೀಡುವ ಅನುದಾನವು ಕೇವಲ ಕಟ್ಟಡ ಅಥವಾ ಕಾಲುವೆ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹ, ಹಂಚಿಕೆ, ಪುನರ್ಭರಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸಮಗ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಜಲಮಂಡಿ ಯೋಜನೆಯ ಯಶಸ್ಸು ಅದರ ಅಂದಾಜು ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಯೋಜನಾ ವಿನ್ಯಾಸದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಯಾವ ಜಲಮೂಲದಿಂದ ನೀರು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಎಷ್ಟು ಎಕರೆ ಭೂಮಿಗೆ ನೀರು ತಲುಪುತ್ತದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ರೈತರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಏನು ಎಂಬುದನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಬೇಕು.

ಇದು ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯೊಂದರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ನೀರಾವರಿ, ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ, ಪರಿಸರ, ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಇಲಾಖೆಗಳ ಸಹಯೋಗದ ಯೋಜನೆಯಾಗಬೇಕು. ಅನುದಾನದ ಪ್ರತಿ ರೂಪಾಯಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ನಿಯಮಿತ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶದ ಆಧಾರದ ವರದಿ ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅನುದಾನದ ಅಗತ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ

ನೀರಾವರಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹೂಡಿಕೆ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಜಲಾಶಯ, ಏತ ನೀರಾವರಿ ಘಟಕ, ಪೈಪ್‌ಲೈನ್, ವಿತರಣಾ ಕಾಲುವೆ, ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಪಂಪ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವೆಚ್ಚವಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ, ಪರಿಸರ ಅನುಮತಿ, ಪರಿಹಾರಧನ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೂ ಹಣ ಮೀಸಲಿಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಅನುದಾನ ಮಂಜೂರಾಗುವಾಗ ಯೋಜನೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಎಷ್ಟು ಗ್ರಾಮಗಳು, ಎಷ್ಟು ರೈತ ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಕೃಷಿಭೂಮಿ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯಲಿದೆ ಎಂಬ ವಿವರಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗಬೇಕು. ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಅಂದಾಜಿಸಿ ದೊಡ್ಡ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರೆ, ನಂತರದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ರಾಜ್ಯ ಅನುದಾನದ ಜೊತೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳು, ಜಿಲ್ಲಾಮಟ್ಟದ ನಿಧಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕೊಡುಗೆ ಮತ್ತು ರೈತರ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಹಣ ಬಂದಾಗ ಅದರ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಬೇಕು. ಯಾವ ಕಾಮಗಾರಿಗೆ ಯಾವ ನಿಧಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸುವುದು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕ ರಸ್ತೆ, ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅಗತ್ಯವೂ ಜೋಡಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ನಗರ ಬಸ್ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಗತಿಯಂತೆ, ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್, ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೋಡದೆ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಯೋಜಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

ರೈತರಿಗೆ ತಲುಪಬೇಕಾದ ನೈಜ ಪ್ರಯೋಜನ

ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಯ ಅಂತಿಮ ಗುರಿ ನೀರನ್ನು ಹೊಲದ ಅಂಚಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ರೈತರ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು. ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ ಆಧರಿಸಿ ಅಕ್ಕಿ, ಕಬ್ಬು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ನೀರು ಬೇಡುವ ಬೆಳೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಬೇಳೆ, ಎಣ್ಣೆಕಾಳು, ತರಕಾರಿ, ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಬಹುದು.

ಕಾಲುವೆ ನೀರು ದೊರೆಯುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲ ರೈತರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೀರು ಬಳಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಇದರಿಂದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ರೈತರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೀರು, ಕೆಳಭಾಗದ ಹೊಲಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ನೀರು ತಲುಪುವ ಅಸಮಾನತೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ನೀರಿನ ವಿತರಣಾ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ, ಅಳತೆ ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮಮಟ್ಟದ ನೀರು ಬಳಕೆದಾರರ ಸಂಘಗಳು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು.

ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅತಿಸಣ್ಣ ರೈತರಿಗೆ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಯೋಜನ ತಲುಪಲು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪೈಪ್ ಸಂಪರ್ಕ, ಹನಿ ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ತುಂತುರು ನೀರಾವರಿಗೆ ಸಹಾಯಧನ ಒದಗಿಸಬೇಕು. ದೊಡ್ಡ ಭೂಸ್ವಾಮಿಗಳ ಹೊಲಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನೀರು ತಲುಪಿದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅನುದಾನದ ಉದ್ದೇಶವೇ ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಭೂಹೀನ ಕೃಷಿಕರು, ಮಹಿಳಾ ರೈತರು ಮತ್ತು ಬಾಡಿಗೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡುವವರಿಗೂ ಬೆಳೆ ಸೇವೆಗಳು ತಲುಪುವಂತೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕ್ರಮ ಅಗತ್ಯ.

ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆಯಿಂದ ಬೆಳೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಾದರೂ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆ ಕುಸಿದರೆ ರೈತನಿಗೆ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಲಾಭ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶೀತಗೃಹ, ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕೇಂದ್ರ, ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕ, ಕೃಷಿ ಸಾಲ ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ವಿಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು. ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯವು ಕೃಷಿ ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಯ ಮೊದಲ ಹಂತ ಮಾತ್ರ ಎಂಬ ಅರಿವು ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಇರಬೇಕು.

ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ನೀರಿನ ಬಳಕೆ

ಯಾವುದೇ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಪರಿಸರದ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸದೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡುವುದು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ. ನದಿ, ಹಳ್ಳ, ಕೆರೆ ಮತ್ತು ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಹರಿವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆದು ನೀರು ತಿರುಗಿಸಿದರೆ ಕೆಳಹರಿವಿನ ಗ್ರಾಮಗಳು, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಬಹುದು. ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮ ಅಧ್ಯಯನವು ಕಾಗದದ ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗದೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಅನುಭವಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕು.

ಕೆರೆಗಳ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ, ಮಳೆನೀರು ಸಂಗ್ರಹ, ಕಂಟೂರ್ ಬಂಡಿಂಗ್, ಅರಣ್ಯ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಮತ್ತು ಭೂಗರ್ಭ ಜಲಪುನರ್ಭರಣೆಗೆ ಅನುದಾನದ ಒಂದು ಭಾಗ ಮೀಸಲಿಡಬೇಕು. ದೊಡ್ಡ ಯೋಜನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಣ್ಣ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹಣಾ ರಚನೆಗಳು ಇದ್ದರೆ ನೀರಿನ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮಳೆ ಬಂದಾಗ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಬರಗಾಲದ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ನಗರ ಒಳಚರಂಡಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಿಂದ ಜಲಮೂಲಗಳು ಕಲುಷಿತವಾದರೆ ನೀರಾವರಿ ನೀರು ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನೂ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನೂ ಹಾನಿಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವ ಮಾಲಿನ್ಯ ದತ್ತಾಂಶ ಪ್ರಕಟಣೆಯಂತಹ ಪಾರದರ್ಶಕ ಕ್ರಮಗಳು ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಸಹಕಾರಿ.

ನೀರಾವರಿ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಿ ವರದಿಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಕಚೇರಿ ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಯ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕು. ಉಪ್ಪುದ್ರವ, ಭಾರಲೋಹ ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮಾಲಿನ್ಯ ಕಂಡುಬಂದರೆ ತಕ್ಷಣ ಪರ್ಯಾಯ ಮೂಲ, ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ಬದಲಾವಣೆ ಕುರಿತು ರೈತರಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಬೇಕು.

ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ

ಅನುದಾನ ಮಂಜೂರಾದ ನಂತರ ಕಾಮಗಾರಿಯ ಗುತ್ತಿಗೆ, ಅಂದಾಜು ಮೊತ್ತ, ಗಡುವು ಮತ್ತು ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರ ವಿವರಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತಿಳಿದಿರಬೇಕು. ಕಾಮಗಾರಿ ಆರಂಭಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರದ ಚಿತ್ರಗಳು, ಅಳತೆ ಪುಸ್ತಕದ ಮಾಹಿತಿ ಹಾಗೂ ಪಾವತಿ ವಿವರಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಕೆಲಸದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಯೋಜನೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಕಚೇರಿ, ನೀರಾವರಿ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ರೈತರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ಮಹಿಳಾ ಸಂಘಗಳು ಮತ್ತು ತಜ್ಞರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಮಿತಿ ರಚಿಸಬಹುದು. ಈ ಸಮಿತಿ ತ್ರೈಮಾಸಿಕವಾಗಿ ಸಭೆ ನಡೆಸಿ ನೀರಿನ ಹರಿವು, ವೆಚ್ಚ, ಕಾಮಗಾರಿ ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ದೂರುಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

ಕಾಮಗಾರಿಯ ಗುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣು ತೆಗೆಯುವುದು, ಕೆರೆ ದುರಸ್ತಿ, ಸಣ್ಣ ಕಾಲುವೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ನೀರು ಸಂಗ್ರಹಣಾ ರಚನೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳು ಹಾಗೂ ರೈತ ಸಂಘಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಯೋಜನೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಭಾವನೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ.

ಪಾವತಿಯನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವಾಗ ನೈಜ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಸಬೇಕು. ಕಾಗದದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಕಾಮಗಾರಿಗೆ ಹಣ ನೀಡುವುದು ಅಥವಾ ದುರಸ್ತಿ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮರುಮರು ಅನುದಾನ ಒದಗಿಸುವುದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣದ ದುರುಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಸ್ವತಂತ್ರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತ.

ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆ

ಮಳೆಗಾಲದ ಸ್ವರೂಪ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಹಿಂದಿನ ಮಳೆಯ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನೇ ಆಧರಿಸಿ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುವುದು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಡಿಮೆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಬೀಳುವುದು, ದೀರ್ಘ ಬರಗಾಲ, ಏಕಾಏಕಿ ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ ಈಗ ಯೋಜನಾ ವಿನ್ಯಾಸದ ಭಾಗವಾಗಬೇಕು. ಜಲಮಂಡಿ ಯೋಜನೆಯ ಜಲಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಿವಿಧ ಹವಾಮಾನ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು.

ಪಂಪಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದರೆ ವಿದ್ಯುತ್ ವ್ಯತ್ಯಯದ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಗತ್ಯ. ಸೌರಶಕ್ತಿ ಆಧಾರಿತ ಪಂಪ್‌ಗಳು, ಶಕ್ತಿಸಮರ್ಥ ಮೋಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಸೌರ ಪಂಪ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ ಬಳಸಿದರೆ ಭೂಗರ್ಭ ಜಲದ ಅತಿಯಾದ ಶೋಷಣೆ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು; ಆದ್ದರಿಂದ ಬಳಕೆಗೆ ಮಿತಿ ಮತ್ತು ಅಳತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಬೇಕು.

ಬೆಳೆ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ತರಲು ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಹಕಾರ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆಯಾದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಬೆಳೆ ಬಿತ್ತಬೇಕು, ಯಾವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ನೀರು ಉಳಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಾಪಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ಕುರಿತು ರೈತರಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಬೇಕು.

ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ನಗರೀಕರಣ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಹ ಅಗತ್ಯ. ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಹೆಚ್ಚಳದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯಂತಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಜಲಮೂಲಗಳ ಮೇಲಿನ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತವೆ. ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ನೀರು ಹಂಚುವಾಗ ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.

ಜನಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಿಂದ ಶಾಶ್ವತ ನಿರ್ವಹಣೆ

ಯೋಜನೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ನಂತರ ಅದರ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಯಾರದು ಎಂಬುದನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು. ಕಾಲುವೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಸ ತುಂಬುವುದು, ಪೈಪ್ ಸೋರಿಕೆ, ಅಕ್ರಮ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಪಂಪ್‌ಗಳ ದೋಷಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ನಿಧಿ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನೀರು ಬಳಕೆದಾರರ ಸಂಘಗಳು ಸಣ್ಣ ಶುಲ್ಕ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ದುರಸ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸಬಹುದು.

ಗ್ರಾಮಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ, ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ದೂರುಗಳ ಕುರಿತು ನಿಯಮಿತ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಬೇಕು. ಮಹಿಳೆಯರು ನೀರು ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವುದರಿಂದ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ ಇರಬೇಕು. ಹಿಂದುಳಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಚಿನ ರೈತರಿಗೆ ನೀರು ತಲುಪುವ ಬಗ್ಗೆ ಗ್ರಾಮಸಭೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನಹರಿಸಬೇಕು.

ಯೋಜನೆಯ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಕೇವಲ ನಿರ್ಮಾಣ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡಬಾರದು. ಬೆಳೆ ಉತ್ಪಾದನೆ, ರೈತರ ಆದಾಯ, ಬೆಳೆ ವೈವಿಧ್ಯತೆ, ಭೂಗರ್ಭ ಜಲಮಟ್ಟ, ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ವಲಸೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಏನು ಬದಲಾವಣೆ ಬಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರೆ ಅನುದಾನದ ಪರಿಣಾಮ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಜಲಮಂಡಿ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಅನುದಾನ ದೊರೆಯುವುದು ಆರಂಭಿಕ ಹೆಜ್ಜೆ ಮಾತ್ರ. ನೈಜ ಯಶಸ್ಸು ಸಮರ್ಪಕ ವಿನ್ಯಾಸ, ಪಾರದರ್ಶಕ ವೆಚ್ಚ, ಸಮಾನ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜನರ ನಿರಂತರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ರೈತರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಗಳು ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ತರುವುದರಿಂದ ಯೋಜನೆಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಬಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನುದಾನ, ಕಾಮಗಾರಿ ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ನೀರು ಹಂಚಿಕೆಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲರೂ ಕೈಜೋಡಿಸಬೇಕು. ದಾಖಲೆಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ರೈತರ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇಲಾಖೆಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿ, ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ ನಿಜವಾದ ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಹೊಲಗಳಿಗೆ ತಲುಪುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಬೇಕು.