ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಆನ್ಲೈನ್ ವಂಚನೆಯ ಹೊಸ ರೂಪಗಳು

ಬೆಂಗಳೂರು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವಂತೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿಯೂ ದೇಶದ ಮುಂಚೂಣಿ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಮೊಬೈಲ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಯುಪಿಐ ಪಾವತಿ, ಆನ್ಲೈನ್ ಖರೀದಿ, ಆಹಾರ ವಿತರಣಾ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಲಗಳ ಬಳಕೆ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧಿಗಳು ಜನರ ಹಣ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ನಡೆಸುವ ಆನ್ಲೈನ್ ವಂಚನೆ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.

ವಂಚನೆಗಳು ಈಗ ಒಂದೇ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ನಕಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕರೆ, ಉದ್ಯೋಗದ ಆಮಿಷ, ಹೂಡಿಕೆ ಲಾಭದ ಭರವಸೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳಲಿದೆ ಎಂಬ ಬೆದರಿಕೆ, ಕಳ್ಳ ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವಾ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆಸಿ ಹಣ ಕೇಳುವುದು ಹೀಗೆ ಹಲವು ರೂಪಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಅಪರಾಧಿಗಳು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡ, ಭಯ ಮತ್ತು ತುರ್ತು ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕೇವಲ ಹಣ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ. ವಂಚನೆಗೆ ಒಳಗಾದವರು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಕುಗ್ಗುವುದು, ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮುಜುಗರ ಅನುಭವಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಾಲದ ಹೊರೆ ಎದುರಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಂತಹ ವೇಗವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ನಗರದಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸುರಕ್ಷತೆ ಕುರಿತು ಜನಜಾಗೃತಿ, ತ್ವರಿತ ದೂರು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯುತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ನಗರ ಜೀವನದ ವೇಗದಲ್ಲಿ ವಂಚನೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆ

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ವೇಗದ ಜೀವನಶೈಲಿ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧಿಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಬಂದ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ವಲಸಿಗ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಭ್ಯಾಸ, ಭಾಷಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅರಿವು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮೋಸಗಾರರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರಿಯಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿರುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗೆ “ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ವಹಿವಾಟು ನಡೆದಿದೆ” ಎಂಬ ಕರೆ ಬಂದಾಗ ಆತಂಕಗೊಳ್ಳುವುದು ಸಹಜ. ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಪಿಂಚಣಿ ಅಥವಾ ಕೆವೈಸಿ ನವೀಕರಣದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕರೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಬಳದ ಅರೆಕಾಲಿಕ ಉದ್ಯೋಗದ ಆಮಿಷ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಂದ ಸರಕು ಪಾವತಿ ಅಥವಾ ತೆರಿಗೆ ದಾಖಲೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಒಟಿಪಿ ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ನಗರದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ವಿಸ್ತಾರವು ವಂಚನೆಗೆ ಹೊಸ ದಾರಿಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿದೆ. ಕಡಿಮೆ ಮೊತ್ತದ ಅನೇಕ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಮೂಲಕ ಜನರ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು, ಕಳ್ಳ ಸಿಮ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನಕಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸುವುದು ಇಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅಪರಾಧ ಜಾಲಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆ, ನಗರದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸೇವೆಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಕರೆ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೋಸದ ವಿಧಾನಗಳು

ಯುಪಿಐ ವಂಚನೆಯಲ್ಲಿ ಹಣ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಯಾರಾದರೂ ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ ಕಳುಹಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹಣ ಪಡೆಯಲು ಪಿನ್ ನಮೂದಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಮೂಲಭೂತ ವಿಚಾರವನ್ನು ಹಲವರು ಮರೆಯುತ್ತಾರೆ. “ಹಣ ಕಳುಹಿಸಲು ಅಲ್ಲ, ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಈ ಪಿನ್ ಹಾಕಿ” ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೋಸಗಾರರು, ಬಳಕೆದಾರರ ಖಾತೆಯಿಂದ ಹಣ ಕಡಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ನಕಲಿ ಪಾವತಿ ಪರದೆ ತೋರಿಸಿ ವಸ್ತು ಅಥವಾ ಸೇವೆ ಪಡೆದ ನಂತರ ವ್ಯಾಪಾರಿಯನ್ನು ವಂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಬಂಧನ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ವಂಚನೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆತಂಕಕಾರಿ ರೂಪ ಪಡೆದಿದೆ. ಪೊಲೀಸ್, ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ ಅಥವಾ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಂತೆ ನಟಿಸುವವರು ವಿಡಿಯೊ ಕರೆ ಮಾಡಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣವಿದೆ ಎಂದು ಬೆದರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕರೆ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಬಾರದು, ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಮುಂದೆ ಇರಬೇಕು ಅಥವಾ ತಕ್ಷಣ ಹಣ ವರ್ಗಾಯಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಆನ್ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರಿವು ಇಲ್ಲದಾಗ ಜನರು ಭಯದಿಂದ ಹಣ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಹೂಡಿಕೆ ವಂಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ನಕಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ವೇದಿಕೆಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣ ಹೂಡಿಸಿ ಸಣ್ಣ ಲಾಭ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತ ಹೂಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಣ ಹಿಂಪಡೆಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ, ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಶುಲ್ಕ ಅಥವಾ ದಂಡದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹಣ ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದ್ಯೋಗ ವಂಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿ ಶುಲ್ಕ, ತರಬೇತಿ ಶುಲ್ಕ ಅಥವಾ ದಾಖಲೆ ಪರಿಶೀಲನಾ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಪಡೆದು ನಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆನ್ಲೈನ್ ಖರೀದಿಯಲ್ಲಿಯೂ ನಕಲಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ ಮೊಬೈಲ್, ವಾಹನ, ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆ ಅಥವಾ ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳ ಜಾಹೀರಾತು ನೋಡಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಾಗ, ಮುಂಗಡ ಹಣ, ಸಾಗಣೆ ಶುಲ್ಕ ಅಥವಾ ಭದ್ರತಾ ಠೇವಣಿ ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಸ್ತು ಕಳುಹಿಸದೇ ಹೋಗುವುದು, ನಕಲಿ ವಸ್ತು ಕಳುಹಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಖಾತೆ ಖಾಲಿ ಮಾಡುವುದು ಇವುಗಳ ಮುಂದಿನ ಹಂತಗಳಾಗಿವೆ.

ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡವೇ ಮೋಸಗಾರರ ಮುಖ್ಯ ಆಯುಧ

ಸೈಬರ್ ವಂಚನೆಯ ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕಿಂತ ಮಾನಸಿಕ ತಂತ್ರವೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕರೆ ಮಾಡುವವರು ಮೊದಲು ತಮ್ಮನ್ನು ನಂಬಿಕೆ ಮೂಡಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಹೆಸರು, ಉದ್ಯೋಗಿಯ ಹೆಸರು, ಪ್ರಕರಣ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹಕನ ಕೆಲವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಅವರು ನಿಜವಾದ ಅಧಿಕಾರಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿವರಗಳು ಹಿಂದಿನ ಸೋರಿಕೆಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ ಖಾತೆಗಳು ಅಥವಾ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಪಡೆದ ಡೇಟಾದಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದು.

ಭಯ ಮತ್ತು ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನ. “ಹತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಖಾತೆ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ”, “ನಿಮ್ಮ ಮಗನನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ”, “ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ನಡೆದಿದೆ” ಎಂಬ ಮಾತುಗಳಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಯೋಚಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಟುಂಬದವರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸದಂತೆ, ಕರೆ ದಾಖಲಿಸದಂತೆ ಅಥವಾ ಯಾರಿಗೂ ಹೇಳದಂತೆ ಸೂಚಿಸುವುದು ವಂಚನೆಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ನೇಹ, ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯನ್ನೂ ವಂಚನೆಯ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ತುರ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು, ಪ್ರಯಾಣದ ತೊಂದರೆ ಅಥವಾ ವ್ಯವಹಾರ ಹೂಡಿಕೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹಣ ಕೇಳಬಹುದು. ಕಳ್ಳ ಪ್ರೊಫೈಲ್, ಕೃತಕ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ನಕಲಿ ವೀಡಿಯೊ ಕರೆಗಳಿಂದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿಜವಾದದ್ದೆಂದು ನಂಬಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಹಣ ಕಳುಹಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.

ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಜನರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪನ್ನು ಮರೆಮಾಚಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿ. ವಂಚನೆ ನಡೆದ ತಕ್ಷಣ ಕುಟುಂಬದವರಿಗೂ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೂ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬೇಕು. ಲಜ್ಜೆ ಅಥವಾ ಭಯದಿಂದ ವಿಳಂಬವಾದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಿಮಿಷವೂ ಹಣ ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಘಟನೆಗಳ ಕುರಿತು ಸಂಪಾದಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಓದುವುದು ಸಹ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಪರಾಧಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗಬಹುದು.

ದೂರು, ತನಿಖೆ ಮತ್ತು ಹಣ ಮರುಪಡೆಯುವ ಸವಾಲುಗಳು

ಆನ್ಲೈನ್ ವಂಚನೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕೂಡಲೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧ ಸಹಾಯವಾಣಿ ೧೯೩೦ಕ್ಕೆ ಕರೆ ಮಾಡುವುದು ಮುಖ್ಯ. cybercrime.gov.in ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿಯೂ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಬಹುದು. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಥವಾ ಪಾವತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ತಕ್ಷಣ ಕರೆ ಮಾಡಿ ವಹಿವಾಟನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ವಿನಂತಿಸಬೇಕು. ವಂಚನೆಯ ಸಮಯ, ಕರೆ ಮಾಡಿದ ಸಂಖ್ಯೆ, ಸಂದೇಶಗಳು, ಪಾವತಿ ವಿವರಗಳು, ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ ಮತ್ತು ಪರದೆಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಳಿಸದೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕು.

ಹಣ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದ ಖಾತೆಯ ವಿವರ, ಯುಪಿಐ ವಹಿವಾಟಿನ ಗುರುತು ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್ ದೂರು ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ತನಿಖೆಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮೀಪದ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯಲ್ಲಿ ದೂರು ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸೈಬರ್ ಕ್ರೈಂ ಪೊಲೀಸ್ ಘಟಕವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು. ಹಣ ಬೇರೆ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವ ಕಾರಣ, ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ತಡೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ನಷ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು.

ಆದರೆ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿದರೆ ಹಣ ಖಚಿತವಾಗಿ ಮರಳಿ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭರವಸೆ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅಪರಾಧಿಗಳು ನಕಲಿ ಖಾತೆಗಳು, ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದ ಸಿಮ್‌ಗಳು, ವರ್ಚುವಲ್ ಕರೆ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಪ್ಟೊ ಕರೆನ್ಸಿ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಹಣ ಹಲವು ಖಾತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಚಲಿಸಿದ ನಂತರ ಅದರ ಮೂಲ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಮನ್ವಯ, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ತ್ವರಿತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ತನಿಖೆಯ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿವೆ.

ಪೊಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಷ್ಟೇ ನಾಗರಿಕರ ಜಾಗರೂಕತೆಯೂ ಅಗತ್ಯ. ಯಾವುದೇ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಒಟಿಪಿ, ಎಟಿಎಂ ಪಿನ್, ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಅಥವಾ ವಿಡಿಯೊ ಕರೆ ಮೂಲಕ ಹಣ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವಾ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಹುಡುಕಾಟದ ಮೊದಲ ಫಲಿತಾಂಶದಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಬದಲು ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ ಅಥವಾ ಆಪ್‌ನಿಂದಲೇ ಪಡೆಯಬೇಕು. ದೂರಿನ ನಂತರ ಮತ್ತೆ “ಹಣ ಮರಳಿ ಕೊಡುತ್ತೇವೆ” ಎಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವವರೂ ವಂಚಕರಾಗಿರಬಹುದು.

ಕುಟುಂಬ, ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ

ಡಿಜಿಟಲ್ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಶಾಲೆ, ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದ ಗೌಪ್ಯತಾ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಬಲವಾದ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಮತ್ತು ನಕಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ವಿಧಾನ ತಿಳಿಸಬೇಕು. ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ಹಂತದ ಅನುಮೋದನೆ, ಪಾವತಿ ವಿವರಗಳ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಸೈಬರ್ ಸುರಕ್ಷತಾ ತರಬೇತಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಬೇಕು.

ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಕುಟುಂಬದವರು ಸರಳವಾದ ಸುರಕ್ಷತಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪದೇಪದೇ ವಿವರಿಸಬೇಕು. ಅಪರಿಚಿತ ಕರೆ ಬಂದಾಗ ತಕ್ಷಣ ಹಣ ಕಳುಹಿಸಬಾರದು, ಮನೆಯವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡದೆ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಾರದು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದರೂ ಗುಪ್ತ ಮಾಹಿತಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂಬ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಬೇಕು. ಮಕ್ಕಳ ಮೊಬೈಲ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಬದಲು ಸುರಕ್ಷಿತ ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತು ಮುಕ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆ ನಡೆಸುವುದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ.

ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬೇಕು. ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಸಂದೇಶಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರಬೇಕು. ದೂರು ನೀಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸರಳವಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನೇರ ಮಾನವ ಸಹಾಯ ದೊರೆಯಬೇಕು. ಕಳ್ಳ ಖಾತೆ ತೆರೆಯಲು ಬಳಸುವ ದಾಖಲೆಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ಹಾಗೂ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡಬೇಕು.

ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಿ ಸಂಘಗಳು, ಸೈಬರ್ ಪೊಲೀಸ್ ಘಟಕಗಳು, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿಗಳು ಸೇರಿ ನಿಯಮಿತ ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಬಹುದು. ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯ ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳು, ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು, ಮೆಟ್ರೊ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಸಂದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ತಲುಪುತ್ತವೆ. ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸುದ್ದಿಮೂಲಗಳಾದ ವಾರ್ತಾಭಾರತಿ ವರದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಮಾದರಿ ಮತ್ತು ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಮಾಹಿತಿ ಜನರಿಗೆ ತಲುಪುವುದು ಸಹ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.

ವಂಚನೆಯ ಮಾದರಿ	ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೂಚನೆ	ತಕ್ಷಣ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಕ್ರಮ
ಯುಪಿಐ ಅಥವಾ ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ ಮೋಸ	ಹಣ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಪಿನ್ ಕೇಳುವುದು	ಪಿನ್ ಹಾಕದೆ ವಹಿವಾಟು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ
ನಕಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಕರೆ	ಬಂಧನ ಅಥವಾ ಪ್ರಕರಣದ ಬೆದರಿಕೆ	ಕರೆ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿ, ೧೯೩೦ಕ್ಕೆ ದೂರು ನೀಡಿ
ಹೂಡಿಕೆ ವಂಚನೆ	ಖಚಿತ ಲಾಭದ ಭರವಸೆ	ಹಣ ಕಳುಹಿಸದೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನೋಂದಣಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ
ಉದ್ಯೋಗದ ಆಮಿಷ	ನೋಂದಣಿ ಅಥವಾ ತರಬೇತಿ ಶುಲ್ಕ	ಅಧಿಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಜಾಲತಾಣದಿಂದ ಮಾಹಿತಿ ದೃಢಪಡಿಸಿ
ನಕಲಿ ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವೆ	ಒಟಿಪಿ ಅಥವಾ ಪರದೆ ಹಂಚಿಕೆ ಕೇಳುವುದು	ಅಧಿಕೃತ ಆಪ್‌ನ ಸಹಾಯವಾಣಿ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿ

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕರೆಗೂ ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಬದಲು ಕ್ಷಣಕಾಲ ನಿಂತು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಬೆಳೆಸಬೇಕು. ಒಟಿಪಿ, ಪಿನ್, ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್ ವಿವರಗಳನ್ನು ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳದಿರುವುದು ಮೂಲಭೂತ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ವಂಚನೆ ನಡೆದರೂ ಮೌನವಾಗಿರದೆ ತಕ್ಷಣ ದೂರು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಇತರರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧದ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯುತ ಆಡಳಿತ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು. ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದವರೊಂದಿಗೆ ಈ ಸುರಕ್ಷತಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ, ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಕರೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಮತ್ತು ಮೋಸವಾದರೆ ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಾಗೂ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧ ಸಹಾಯವಾಣಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ.