ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಶಾಲಾ ಬಸ್ಗಳ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಮಾನದಂಡ
ಶಾಲಾ ಬಸ್‌ಗಳು ಪ್ರತಿದಿನ ಸಾವಿರಾರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನೆ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಯ ನಡುವೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರಯಾಣದ ಅವಧಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರೂ, ವಾಹನದ ಸ್ಥಿತಿ, ಚಾಲಕರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ, ರಸ್ತೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಸಣ್ಣ ದೋಷವೂ ದೊಡ್ಡ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಾಲಾ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ವಾಹನ ಬಾಡಿಗೆ ಸೇವೆಯಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.
ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಬಸ್ಗಳ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾನದಂಡಗಳು ಕಾಗದದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಾಲೆ, ಸಾರಿಗೆ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಯ ದಿನನಿತ್ಯದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ವಾಹನದ ನೋಂದಣಿ, ಪರವಾನಗಿ, ವಿಮೆ ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಸರಿಯಾಗಿರುವುದಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ತುರ್ತು ನಿರ್ಗಮನ, ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಸಾಧನ, ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ, ಮಕ್ಕಳ ಹಾಜರಿ ದಾಖಲಾತಿ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಸಹಾಯಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಮುಖ್ಯ.
ಶಾಲಾ ಬಸ್ಗಳ ವಿಷಯವು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ಅರೆನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣ, ಕಿರಿದಾದ ರಸ್ತೆಗಳು, ಮಳೆಗಾಲದ ಹದಗೆಟ್ಟ ಮಾರ್ಗಗಳು ಹಾಗೂ ಬೆಳಗಿನ ಕಡಿಮೆ ಬೆಳಕು ಮಕ್ಕಳ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕದಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನ ನಿಧಾನಗೊಳ್ಳುವ ಕುರಿತು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಯೋಜನೆಗಳ ವಿಳಂಬ ಚರ್ಚೆಯಾಗುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಶಾಲಾ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ.
ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ನಿಯಮ ರೂಪಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅದರ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಬೇಕು. ಪೋಷಕರು ದೂರು ನೀಡಲು ಸುಲಭ ಮಾರ್ಗ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಮಿತಿ, ನಿಯಮಿತ ವಾಹನ ತಪಾಸಣೆ ಮತ್ತು ಅಪಘಾತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿನ ತ್ವರಿತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ—ಇವೆಲ್ಲವು ಒಂದೇ ಸರಪಳಿಯ ಭಾಗಗಳಾಗಬೇಕು. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮನೆಗೆ ತಲುಪಿಸುವುದು ಶಾಲೆಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕರ್ತವ್ಯವೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯೂ ಆಗಿದೆ.
ವಾಹನದ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆ
ಶಾಲಾ ಬಸ್ಗಳ ಬಣ್ಣ, ಗುರುತು ಮತ್ತು ವೇಗ ಮಿತಿಯ ಸೂಚನೆಗಳು ದೂರದಿಂದಲೇ ಗೋಚರಿಸುವಂತಿರಬೇಕು. ವಾಹನದ ಮುಂಭಾಗ ಮತ್ತು ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಸಾರಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಗುರುತು ಇರಬೇಕು. ಕಿಟಕಿಗಳಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ಕಪ್ಪು ಫಿಲ್ಮ್ ಬಳಸಬಾರದು; ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಒಳಗಿನ ಸ್ಥಿತಿ ಕಾಣುವಂತಿರಬೇಕು. ಬಾಗಿಲುಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ತೆರೆಯುವಂತಿದ್ದು, ಪ್ರಯಾಣದ ವೇಳೆ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳದ ಸುರಕ್ಷತಾ ಲಾಕ್ ಹೊಂದಿರಬೇಕು.
ಪ್ರತಿ ಬಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಸಾಧನ, ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ, ಗಾಜು ಒಡೆಯಲು ಬಳಸುವ ತುರ್ತು ಉಪಕರಣ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತಾ ಸೂಚನಾ ಫಲಕ ಇರಬೇಕು. ತುರ್ತು ನಿರ್ಗಮನದ ಬಾಗಿಲು ಅಥವಾ ಕಿಟಕಿ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗದಂತೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಆಸನಗಳ ಕೆಳಗೆ ಚೀಲಗಳು, ಕ್ರೀಡಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು ದಾರಿಯನ್ನು ತಡೆದರೆ, ಅಪಘಾತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊರಗೆ ಕರೆತರುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ವಾಹನದ ಬ್ರೇಕ್, ಟೈರ್, ಸ್ಟೀರಿಂಗ್, ಬಾಗಿಲು, ದೀಪಗಳು, ಹಾರ್ನ್, ವೈಪರ್ ಮತ್ತು ಸೀಟ್‌ಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ದೈನಂದಿನ ತಪಾಸಣಾ ಪಟ್ಟಿ ಇರಬೇಕು. ಆರ್‌ಟಿಒ ನೀಡುವ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರದ ಅವಧಿ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ವಾಹನ ಓಡಿಸಬಾರದು. ಎಂಜಿನ್ ದೋಷ, ಬ್ರೇಕ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಥವಾ ಟೈರ್ ಹಾನಿಯಂತಹ ಗಂಭೀರ ತೊಂದರೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ದುರಸ್ತಿಯಿಂದ ಕೆಲಸ ಮುಗಿದಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಬೇಕು.
ವೇಗ ನಿಯಂತ್ರಕ ಮತ್ತು ಜಿಪಿಎಸ್ ಸಾಧನಗಳು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ವಾಹನದ ವೇಗ, ಮಾರ್ಗ ಬದಲಾವಣೆ, ಅತಿಯಾದ ನಿಲುಗಡೆ ಮತ್ತು ನಿಗದಿತ ಸಮಯ ಮೀರುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಶಾಲೆಯ ಸಾರಿಗೆ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದ್ದರೆ, ಅದರ ಗೌಪ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನೂ ಖಚಿತಪಡಿಸಬೇಕು.
ಚಾಲಕರು ಮತ್ತು ಸಹಾಯಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ
ಶಾಲಾ ಬಸ್ ಚಾಲಕರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಾಲನಾ ಪರವಾನಗಿ ಮಾತ್ರ ಸಾಲದು. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ವಾಹನ ನಿರ್ವಹಣೆ, ವೇಗ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಶಾಲಾ ವಲಯದ ನಿಯಮಗಳು, ತುರ್ತು ಬ್ರೇಕ್ ಬಳಕೆ, ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಅಪಘಾತದ ನಂತರದ ಕ್ರಮಗಳ ಕುರಿತು ವಿಶೇಷ ತರಬೇತಿ ಅಗತ್ಯ. ಚಾಲಕರ ಹಿಂದಿನ ಸೇವಾ ದಾಖಲೆ, ಅಪಘಾತ ಇತಿಹಾಸ, ಆರೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ಶಾಲೆ ಅಥವಾ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ನವೀಕರಿಸಬೇಕು.
ಚಾಲಕ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವುದು, ಪ್ರಯಾಣದ ವೇಳೆ ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡುವುದು, ಅತಿಯಾದ ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಹಾಕುವುದು ಅಥವಾ ನಿಗದಿತ ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಲುಪುವ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ವೇಗ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಬೇಕು. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೇಗ ತಲುಪಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ತಲುಪಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಶಾಲಾ ಆಡಳಿತವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕು. ಚಾಲಕರ ಕೆಲಸದ ಅವಧಿ ಅತಿಯಾಗಿ ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದರೆ ದಣಿವಿನಿಂದ ನಿರ್ಧಾರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕುಸಿಯಬಹುದು; ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯೂ ಅಗತ್ಯ.
ಪ್ರತಿ ಬಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಸಹಾಯಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಇರಬೇಕು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಿರಿಯ ತರಗತಿಯ ಮಕ್ಕಳು, ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೆರವು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸಹಾಯಕರು ಏರುವುದು, ಇಳಿಯುವುದು, ರಸ್ತೆ ದಾಟುವುದು, ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಬಸ್ ಖಾಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಬೇಕು.
ಮಗು ಬಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಹೋಗುವ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಹಾಜರಿ ದಾಖಲಾತಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಬೇಕು. ಶಾಲೆಗೆ ಬಂದಾಗ ಮತ್ತು ಮನೆ ತಲುಪಿದಾಗ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿ ನೋಡಬೇಕು. ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಪೋಷಕರು ಕಾಣಿಸದಿದ್ದರೆ ಮಗುವನ್ನು ಅನಧಿಕೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಳುಹಿಸದೆ, ಶಾಲೆಯ ನಿಗದಿತ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದು, ದೈಹಿಕ ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕ ಕಿರುಕುಳಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಡದಿರುವುದು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಮೂಲ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ತುರ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ
ಶಾಲಾ ಬಸ್‌ಗಳಿಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕೇವಲ ಕಡಿಮೆ ದೂರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಾರದು. ತಿರುವುಗಳು, ರೈಲು ಹಳಿ ದಾಟುವ ಸ್ಥಳಗಳು, ಶಾಲಾ ವಲಯ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರದೇಶ, ನೀರು ನಿಂತುಕೊಳ್ಳುವ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಇಳಿಜಾರುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗ ರೂಪಿಸಬೇಕು. ಮಳೆಗಾಲ ಆರಂಭಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಮಾರ್ಗ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿ, ಗುಂಡಿಗಳು ಅಥವಾ ಸೇತುವೆ ಹಾನಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬೇಕು.
ಬಸ್ ನಿಲುಗಡೆ ಸ್ಥಳವು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಸ್ತೆ ದಾಟುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವಂತಿರಬೇಕು. ಚಾಲಕರು ಮನಬಂದಂತೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಬದಲು, ಪೂರ್ವನಿಗದಿತ ಸುರಕ್ಷಿತ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲೇ ವಾಹನ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಶಾಲೆಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಬಸ್ಗಳ ಸಂಚಾರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಇದ್ದರೆ, ಬೆಳಗಿನ ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳ ಅಡ್ಡಾದಿಡ್ಡಿ ಚಲನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಪಘಾತ, ಬೆಂಕಿ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ತುರ್ತುಸ್ಥಿತಿ, ಮಗು ಕಾಣೆಯಾಗುವುದು ಅಥವಾ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ವಿವರ ಬಸ್‌ನಲ್ಲೂ ಶಾಲೆಯಲ್ಲೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಇರಬೇಕು. ಚಾಲಕ, ಸಹಾಯಕ, ಮುಖ್ಯಶಿಕ್ಷಕ, ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ತುರ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನವೀಕರಿಸಬೇಕು. ಕನಿಷ್ಠ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ತುರ್ತು ನಿರ್ಗಮನದ ಅಭ್ಯಾಸ ನಡೆಸಿದರೆ, ಭಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಆರೋಗ್ಯ ತುರ್ತುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಚಾಲಕನಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಹೊಣೆ ನೀಡಬಾರದು; ಸಮೀಪದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವುದು, ಪೋಷಕರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಶಾಲೆಯ ದಾಖಲಾತಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ. ರಾಜ್ಯದ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಕೊರತೆಗಳ ಕುರಿತು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳ ಸಾಧನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಚರ್ಚೆಯಂತೆ, ಶಾಲಾ ಸಾರಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಮೀಪದ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧ ಸಂಪರ್ಕ ಇರಬೇಕು.
ಶಾಲೆ, ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪೋಷಕರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ
ಸುರಕ್ಷತಾ ನಿಯಮಗಳ ಜಾರಿಯನ್ನು ಒಂದೇ ಇಲಾಖೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿಡಲಾಗದು. ಸಾರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ ವಾಹನದ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಮತ್ತು ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು; ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ ಶಾಲೆಗಳ ಪಾಲನೆಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನೋಡಬೇಕು; ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆ ಚಾಲಕರ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಸಂಚಾರ ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಈ ಇಲಾಖೆಗಳ ನಡುವೆ ಮಾಹಿತಿ ಹಂಚಿಕೆ ನಡೆಯದಿದ್ದರೆ, ದೋಷಪೂರಿತ ವಾಹನಗಳು ಅಥವಾ ಅನರ್ಹ ಚಾಲಕರು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲೇ ಉಳಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಪ್ರತಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಸಾರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಮಿತಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು. ಮುಖ್ಯಶಿಕ್ಷಕ, ಪೋಷಕರ ಪ್ರತಿನಿಧಿ, ಶಿಕ್ಷಕ, ವಾಹನ ನಿರ್ವಾಹಕ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಒಳಗೊಂಡ ಸಮಿತಿ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಸಭೆ ನಡೆಸಬೇಕು. ವಾಹನ ತಪಾಸಣಾ ದಾಖಲೆ, ಚಾಲಕರ ಹಾಜರಿ, ದೂರುಗಳ ಪರಿಹಾರ, ವೇಗದ ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ಅಪಘಾತದ ಸಮೀಪದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸಮಿತಿಗೆ ಇರಬೇಕು.
ಪೋಷಕರು ಬಸ್‌ನ ಬಣ್ಣ ಅಥವಾ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗಮನಿಸದೆ, ತುರ್ತು ಉಪಕರಣಗಳು, ಸಹಾಯಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಚಾಲಕರ ವರ್ತನೆಯನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಶಾಲಾ ಶುಲ್ಕದ ಭಾಗವಾಗಿ ಸಾರಿಗೆ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸುವ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ, ಸೇವೆಯ ಸುರಕ್ಷತಾ ವಿವರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕಿದೆ. ಯಾವುದೇ ದೋಷ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ದೂರು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಶಾಲೆಯ ಅಧಿಕೃತ ದೂರು ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಆರ್‌ಟಿಒ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇಲಾಖೆಗೆ ಲಿಖಿತ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬೇಕು.
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಕೂಡ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಶಾಲಾ ಬಸ್‌ಗೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸದಿರುವುದು, ಮಕ್ಕಳು ಇಳಿಯುವಾಗ ವೇಗ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಬಸ್ ನಿಂತಿರುವಾಗ ಓವರ್‌ಟೇಕ್ ಮಾಡದಿರುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ರಸ್ತೆ ಬಳಕೆದಾರನ ಕರ್ತವ್ಯ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿಗಳ ಕುರಿತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುದ್ದಿಗಳ ವಿಭಾಗ ನೀಡುವ ಮಾಹಿತಿಯಂತೆ, ಇತರ ಕಡೆಗಳ ಉತ್ತಮ ಶಾಲಾ ಸಾರಿಗೆ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿ ಅಳವಡಿಸಬಹುದು.
ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕ್ರಮಗಳು
ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾನದಂಡಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಲು ದಾಖಲೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸರಳವಾಗಿಯೂ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾಗಿಯೂ ಇರಬೇಕು. ಪ್ರತಿ ವಾಹನಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕಡತ ಇರಿಸಿ, ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ, ವಿಮೆ, ಮಾಲಿನ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆ, ದುರಸ್ತಿ ವಿವರ, ಚಾಲಕರ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಮಾಸಿಕ ಪರಿಶೀಲನಾ ವರದಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕು. ಡಿಜಿಟಲ್ ದಾಖಲಾತಿ ಇದ್ದರೂ, ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಗಳು ಶಾಲೆಯಲ್ಲೂ ಬಸ್‌ನಲ್ಲೂ ಇರಬೇಕು.
ಶಾಲೆಗಳು ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವಾಗ ಕಡಿಮೆ ದರವನ್ನು ಏಕೈಕ ಮಾನದಂಡವಾಗಿಸಬಾರದು. ವಾಹನಗಳ ವಯಸ್ಸು, ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ತರಬೇತಿ, ತುರ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಸೇವಾ ದಾಖಲೆಗಳಿಗೆ ಅಂಕ ನೀಡುವ ಪಾರದರ್ಶಕ ವಿಧಾನ ಬೇಕು. ಸುರಕ್ಷತಾ ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರಿಗೆ ದಂಡ, ಸೇವೆ ಸ್ಥಗಿತ ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದ ರದ್ದುಪಡಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಬೇಕು.
- ಪ್ರತಿ ಬಸ್‌ಗೆ ದೈನಂದಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ತಪಾಸಣಾ ಪಟ್ಟಿ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಬೇಕು.
- ಚಾಲಕರು ಮತ್ತು ಸಹಾಯಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸುರಕ್ಷತಾ ಹಾಗೂ ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಬೇಕು.
- ಮಕ್ಕಳ ಏರುವುದು ಮತ್ತು ಇಳಿಯುವುದನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಸುರಕ್ಷಿತ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು.
- ವೇಗ, ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಹಾಜರಿ ದಾಖಲಾತಿಯನ್ನು ಶಾಲಾ ಆಡಳಿತವು ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.
- ತುರ್ತು ನಿರ್ಗಮನ, ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಸಾಧನ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮಾಸಿಕವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು.
- ಪೋಷಕರು ದೂರು ನೀಡಲು ಸಮಯಬದ್ಧ, ಗೌಪ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸಬೇಕು.
- ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲೂ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ತುರ್ತು ಸ್ಥಳಾಂತರ ಅಭ್ಯಾಸ ನಡೆಸಬೇಕು.
ಈ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮುಖ್ಯ. ಶಾಲೆಗಳು ತಮ್ಮ ಬಸ್ಗಳ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸ್ಥಿತಿ, ಪರಿಶೀಲನೆಯ ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ದೂರು ಪರಿಹಾರದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪೋಷಕರಿಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕು. ಸರ್ಕಾರವು ಜಿಲ್ಲಾವಾರು ಪರಿಶೀಲನಾ ವರದಿಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತೆ ಕುರಿತು ನಿಯಮಗಳು ಜಾರಿಯಾಗುವುದು ಪೋಷಕರು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ. ನಿಮ್ಮ ಶಾಲೆಯ ಬಸ್‌ನ ಸುರಕ್ಷತಾ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ದೋಷ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಲಿಖಿತವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿ, ಶಾಲಾ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇಲಾಖೆಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜಾಗರೂಕ ಹೆಜ್ಜೆಯೂ ಒಂದು ಮಗುವಿನ ಸುರಕ್ಷಿತ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.