ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲಜಲ ಅತಿಯಾದ ದೋಚುವಿಕೆ ತಡೆಗೆ ಕ್ರಮ
ಕರ್ನಾಟಕದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಬೇಡಿಕೆಯ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಮಳೆ ಬಂದಾಗ ಪ್ರವಾಹದಂತೆ ಹರಿಯುವ ನೀರು ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲೇ ಕಾಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಬೇಸಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಬಾವಿಗಳು, ಕೊಳವೆಬಾವಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆರೆಗಳ ತಳ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ವೈರುಧ್ಯಕ್ಕೆ ಮಳೆಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಕಾರಣವಾದರೂ, ಭೂಗರ್ಭಜಲದ ಅತಿಯಾದ ಶೋಷಣೆ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಂಭೀರಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಕೃಷಿ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನಗರ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ನೆಲಜಲದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬನೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಮರುಪೂರಣಗೊಳ್ಳುವ ವೇಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದಾಗ ಜಲಮಟ್ಟ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳ ನೀರಿನ ಹಕ್ಕು ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ಪಂಪ್ಗಳು ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ಕೊಳವೆಬಾವಿಗಳಿರುವವರು ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವಾಗ, ಸಣ್ಣ ರೈತರು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬಗಳು ದೂರದ ಮೂಲಗಳತ್ತ ಸಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದು ಕೇವಲ ಪರಿಸರದ ವಿಚಾರವಲ್ಲ; ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ, ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ, ಕೃಷಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ವಾರ್ತಾಭಾರತಿ ವೇದಿಕೆಯಂತಹ ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಜನಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿರಿಸುವುದು, ಸ್ಥಳೀಯ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀತಿ ರೂಪಿಸುವವರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರುವುದು ಮುಖ್ಯ.
ನೆಲಜಲದ ಮೇಲಿನ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಒತ್ತಡ
ರಾಜ್ಯದ ಬಯಲುಸೀಮೆ, ಅರೆಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ನಗರೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಗರ್ಭಜಲದ ಬಳಕೆ ತೀವ್ರವಾಗಿದೆ. ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ, ಮಳೆನೀರು ನೆಲಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವ ಅವಕಾಶಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದು ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆ. ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ರಸ್ತೆಗಳು, ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾಲುವೆಗಳು ಮತ್ತು ನಾಶವಾಗುತ್ತಿರುವ ಕೆರೆಗಳು ಮಳೆನೀರನ್ನು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಸೇರದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತವೆ.
ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಳವೆಬಾವಿಗಳ ಆಳ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಹಿಂದೆ 100 ಅಡಿ ಅಥವಾ 200 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ನೀರು ಈಗ 800 ಅಥವಾ 1,000 ಅಡಿ ಆಳಕ್ಕೆ ಸರಿದಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ. ಈ ಆಳದ ಬದಲಾವಣೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಫ್ಲೋರೈಡ್, ನೈಟ್ರೇಟ್, ಉಪ್ಪಿನಾಂಶ ಅಥವಾ ಇತರ ಖನಿಜಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಒಂದೇ ಜಲಧಾರಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಪಂಪಿಂಗ್ ನಡೆದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೂ ತಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಖಾಸಗಿ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಕೊಳವೆಬಾವಿ ಕೊರೆದರೂ, ಭೂಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಹರಿವು ಗಡಿಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೆಲಜಲ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ಮಾತ್ರ ನೋಡಲಾಗದು.
ದೋಚುವಿಕೆಯ ವಿವಿಧ ಮುಖಗಳು
ನೆಲಜಲದ ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದರ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿವೆ. ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ನೀರು ಹೆಚ್ಚು ಬೇಕಾಗುವ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು, ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೊಳವೆಬಾವಿಗಳನ್ನು ಕೊರೆಸುವುದು, ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ ನೀರು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಮಗಾರಿಗಳಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಗಳು.
ಕೆಲವು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಘಟಕಗಳು ಶುದ್ಧೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸದೆ ಭೂಮಿಗೆ ಮಲಿನ ನೀರನ್ನು ಬಿಡುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಗುಣಮಟ್ಟವೂ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ನಗರಗಳ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಬಡಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುವಾಗ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಲಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದಿರುವುದು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಟ್ಯಾಂಕರ್ ಆಧಾರಿತ ನೀರು ಪೂರೈಕೆ ಈ ಅಸಮತೋಲನವನ್ನು ಮರೆಮಾಚುತ್ತದೆ; ಪರಿಹರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವವೂ ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪರಿಸರ ನಿಯಮಗಳ ಜಾರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆ ಹೇಗೆ ಅಗತ್ಯವೋ, ಅದೇ ರೀತಿ ಸಿನಿಮಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವದ ವಿಮರ್ಶೆಯಂತಹ ವಿಶಾಲ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ಅಧಿಕಾರ, ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ. ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಗಳಿಗೆ ಸಡಿಲಿಕೆ, ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಕಠಿಣ ನಿಯಮ ಎಂಬ ದ್ವಂದ್ವ ಇರಬಾರದು.
ಕಾನೂನು ಇದ್ದರೂ ಜಾರಿ ದುರ್ಬಲ
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಭೂಗರ್ಭಜಲ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಕಾನೂನುಗಳು, ಅಧಿಸೂಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಇಲಾಖೆಗಳ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿವೆ. ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ, ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ, ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ, ಕೃಷಿ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇಲಾಖೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಮನ್ವಯದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಒಂದೇ ಪ್ರದೇಶದ ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಅನೇಕ ಕೊಳವೆಬಾವಿಗಳಿಗೆ ನೋಂದಣಿ ಅಥವಾ ಅನುಮತಿ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೂ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಭೂಗರ್ಭಜಲದ ಮಟ್ಟ ಅಳೆಯುವ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ, ಗ್ರಾಮಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಕಾನೂನು ಉಲ್ಲಂಘನೆಗೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾದರೂ, ದಂಡವೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ. ಅನುಮತಿ ನೀಡುವ ಮುನ್ನ ಜಲಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪರಿಶೀಲನೆ, ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾಪನ, ಮರುಪೂರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಡ್ಡಾಯ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮತ್ತು ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತದಂತಹ ಹಂತಬದ್ಧ ಕ್ರಮಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ನಿಯಮಗಳು ದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೂ ಸಣ್ಣ ರೈತರಿಗೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸುವಂತೆ, ಆದರೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವಂತೆ ರೂಪಿಸಬೇಕು.
ಅಂಕಿಅಂಶ ಆಧಾರಿತ ಜಲ ನಿರ್ವಹಣೆ
ಯಾವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ನೀರು ನೆಲಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ, ಎಷ್ಟು ನೀರು ಹೊರತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮರುಪೂರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿಖರ ದಾಖಲೆ ಇಲ್ಲದೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜಲಧಾರಾ ಘಟಕವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮಳೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಸ್ವರೂಪ, ಬೆಳೆ ಮಾದರಿ, ಕೊಳವೆಬಾವಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮಟ್ಟದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಬೇಕು.
ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳು, ದೂರಸಂವೇದಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಮಾಪಕಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಮಾಹಿತಿ ಒಂದಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆ ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾದ ಚಿತ್ರ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿಯೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಕಚೇರಿ, ಶಾಲೆ, ರೈತ ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ನಗರ ವಾರ್ಡ್ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಸ್ಥಿತಿ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು.
| ಕ್ರಮ | ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪರಿಣಾಮ | ಪ್ರಮುಖ ಹೊಣೆಗಾರರು |
|---|---|---|
| ಮಳೆನೀರು ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವುದು | ಮೇಲ್ಮೈ ಹರಿವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ನೆಲಜಲ ಮರುಪೂರಣ ಹೆಚ್ಚಳ | ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು |
| ಕೊಳವೆಬಾವಿ ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ಮಾಪನ | ಅತಿಯಾದ ಪಂಪಿಂಗ್ ಗುರುತಿಸಿ ನಿಯಂತ್ರಣ | ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಇಲಾಖೆ, ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ |
| ನೀರು ಕಡಿಮೆ ಬೇಕಾಗುವ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ | ಕೃಷಿ ನೀರಿನ ಬೇಡಿಕೆ ಇಳಿಕೆ | ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ, ರೈತ ಸಂಘಗಳು |
| ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿದ ಮಲಿನ ನೀರಿನ ಮರುಬಳಕೆ | ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನಗರ ನೀರಿನ ಒತ್ತಡ ಕಡಿತ | ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ನಗರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು |
| ಗ್ರಾಮಮಟ್ಟದ ಜಲ ಬಜೆಟ್ | ಸ್ಥಳೀಯ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಲಭ್ಯತೆ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ | ಗ್ರಾಮಸಭೆ, ಜಲ ಬಳಕೆದಾರರ ಸಮಿತಿಗಳು |
ಈ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುವಾಗ ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡದೆ, ಈಗಿರುವ ಕೆರೆಗಳ ಪುನಶ್ಚೇತನ, ಸೋರಿಕೆ ತಡೆ ಮತ್ತು ಮಳೆನೀರು ಹರಿವಿನ ಹಾದಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು. ಜಲಮೂಲಗಳ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರೆ ಅಕ್ರಮ ಒತ್ತುವರಿ ಮತ್ತು ತಪ್ಪು ಭೂಬಳಕೆ ಗುರುತಿಸುವುದು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ನಗರಗಳ ಹೊಣೆ
ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಹೆಚ್ಚು. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಬೆಲೆ ನೀತಿ, ಉಚಿತ ಅಥವಾ ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ದರದ ವಿದ್ಯುತ್, ಮತ್ತು ನೀರಿನ ನಿಜವಾದ ಬಳಕೆಯ ಮಾಪನವಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಅತಿಯಾದ ಪಂಪಿಂಗ್ಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುತ್ತದೆ. ರೈತರನ್ನು ದೂಷಿಸುವ ಬದಲು, ಕಡಿಮೆ ನೀರಿನ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಖಚಿತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಬೆಳೆ ವಿಮೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನೀರಾವರಿ ಸಹಾಯಧನ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಒದಗಿಸಬೇಕು.
ಹನಿ ನೀರಾವರಿ ಅಥವಾ ತುಂತುರು ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬೆಳೆ ಆಯ್ಕೆ, ಮಣ್ಣಿನ ತೇವಾಂಶ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯ ಬಗ್ಗೆ ರೈತರಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಬೇಕು. ಸಕ್ಕರೆಕಬ್ಬು, ಭತ್ತ ಅಥವಾ ಇತರ ನೀರು ಹೆಚ್ಚು ಬೇಕಾಗುವ ಬೆಳೆಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಜಲಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸಿ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ನೀತಿ ಅಗತ್ಯ.
ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆನೀರು ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಡ ಅನುಮತಿಯ ಕಾಗದದ ಷರತ್ತಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಇರಿಸದೆ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಮನೆಗಳು, ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ಗಳು, ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾದ ನೀರಿನ ಮರುಬಳಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಬೇಕು. ನೀರು ಸೋರಿಕೆ ಪತ್ತೆ, ಮೀಟರ್ ಆಧಾರಿತ ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಹಂತಬದ್ಧ ದರಗಳು ವ್ಯರ್ಥ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು.
ಸಮುದಾಯದ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಶಕ್ತಿ
ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ನೆಲಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಗ್ರಾಮಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಲ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸಿ, ಮಳೆನೀರು, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಕೃಷಿ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬಳಕೆಯ ಲೆಕ್ಕವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಬೇಕು. ನೀರು ಹೆಚ್ಚು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುವಾಗ ಸ್ಥಳೀಯರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ದಾಖಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಬೇಕು.
ಕೆರೆಗಳ ಪುನಶ್ಚೇತನದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಹೂಳೆತ್ತುವಿಕೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡದೆ, ಕೆರೆಗೆ ನೀರು ಬರುವ ಕಾಲುವೆಗಳು, ಹೊರಹರಿವು, ಅಕ್ರಮ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಕೆರೆ ಸುತ್ತಲಿನ ಹಸಿರು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ದಾಖಲಿಸುವುದು, ಮಳೆ ಪ್ರಮಾಣ ಅಳೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜಲಮೂಲಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ನೀರಿನ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ವಿಷಯವಾಗದೆ ಬದುಕಿನ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.
ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಂಘಗಳು ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯ ಮಾಸಿಕ ಲೆಕ್ಕ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆನೀರು ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಮಲಿನ ನೀರು ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮತ್ತು ತೋಟಗಳಿಗೆ ಮರುಬಳಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಸಮಿತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು. ಪಾರದರ್ಶಕ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಇದ್ದಾಗ ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಮಾಜಿಕ ಒತ್ತಡವೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
ತಕ್ಷಣ ಜಾರಿಗೆ ಬರಬೇಕಾದ ಕ್ರಮಗಳು
ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ನೆಲಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ನೋಡುವ ಬದಲು ಕೃಷಿ, ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ನೀತಿಗಳ ಕೇಂದ್ರಭಾಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಜಲಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಆಧಾರಿತ ಗುರಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿ, ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಅದರ ಪ್ರಗತಿ ವರದಿ ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕು. ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವ ಆಡಳಿತಕ್ಕಿಂತ, ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಪರಿಹಾರ ತೋರಿಸುವ ಆಡಳಿತವೇ ಜನರ ವಿಶ್ವಾಸ ಗಳಿಸುತ್ತದೆ.
- ಎಲ್ಲ ಕೊಳವೆಬಾವಿಗಳ ಹಂತಬದ್ಧ ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಪನ ಆರಂಭಿಸಬೇಕು.
- ಅತಿಯಾದ ಶೋಷಣೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಜಲಧಾರಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕೊಳವೆಬಾವಿಗಳಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಿಸಬೇಕು.
- ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಟ್ಟಡ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನೀರು ಮಾರಾಟ ಘಟಕಕ್ಕೆ ಮರುಪೂರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಬೇಕು.
- ಕಡಿಮೆ ನೀರಿನ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಖಚಿತ ಬೆಲೆ, ವಿಮೆ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಪರ್ಕ ಒದಗಿಸಬೇಕು.
- ಗ್ರಾಮಸಭೆ ಮತ್ತು ನಗರ ವಾರ್ಡ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಲೆಕ್ಕ ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕು.
ಈ ಕ್ರಮಗಳ ಜೊತೆಗೆ ನೀರಿನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗೆ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ, ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಎರಡನೆಯ ಆದ್ಯತೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಅವಕಾಶ ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಬೇಕು. ನೀರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಕೊಡುವವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಿಗುವ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರೆ, ಭವಿಷ್ಯದ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾಗುತ್ತವೆ.
ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲಜಲ ಅತಿಯಾದ ದೋಚುವಿಕೆ ತಡೆಗೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ತುರ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಯಶಸ್ಸು ಜನರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರಗಳು ನಿಯಮ ಜಾರಿಗೆ ತರಬೇಕು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಲೆಕ್ಕ ಇಡಬೇಕು, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರು ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಬೇಕು. ಇಂದು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹನಿ, ನಾಳೆಯ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಬೆಳೆ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ಭದ್ರತೆಯಾಗುತ್ತದೆ.