ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಕೃಷಿ ಕಾನೂನುಗಳ ಹೊಸ ಮುಖ

ಭಾರತದ ಕೃಷಿ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ 2020ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಮೂರು ಕೃಷಿ ಕಾನೂನುಗಳು ಉಂಟುಮಾಡಿದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಂಪನ ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾಯವಾಗಿಲ್ಲ. ರೈತರ ದೀರ್ಘ ಪ್ರತಿಭಟನೆ, ದೆಹಲಿಯ ಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧರಣಿ, ರಾಜ್ಯಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆ ಹಾಗೂ ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆಯ ಭರವಸೆ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕೃಷಿ ಸುಧಾರಣೆಯ ಯಾವುದೇ ಹೆಜ್ಜೆಗೆ ಜನರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಎಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿವೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಆ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು 2021ರಲ್ಲಿ ಹಿಂಪಡೆದರೂ, ಕೃಷಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸುಧಾರಣೆ, ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆ, ಒಪ್ಪಂದ ಕೃಷಿ, ಡಿಜಿಟಲ್ ವಹಿವಾಟು ಮತ್ತು ಸರಬರಾಜು ಸರಪಳಿಯ ಆಧುನೀಕರಣದ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೈಬಿಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ರೂಪ ಬದಲಾಗಿದೆ; ಭಾಷೆ ಮೃದುವಾಗಿದೆ; ಅನುಷ್ಠಾನದ ಮಾರ್ಗವು ಕಾನೂನುಗಿಂತ ಯೋಜನೆಗಳು, ವೇದಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮಗಳತ್ತ ಸರಿದಿದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಕೃಷಿ ನೀತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಹಳೆಯ ಕಾನೂನುಗಳ ಜಯ-ಪರಾಜಯದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನೋಡುವುದು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ರೈತರ ಆದಾಯ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶ, ಬೆಲೆ ಸ್ಥಿರತೆ, ಭೂಮಿಯ ಸಣ್ಣ ಹಕ್ಕುದಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ—ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಸೇರಿ ಕೃಷಿ ಆಡಳಿತದ ಹೊಸ ಮುಖವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಹಿಂತೆಗೆದ ಕಾನೂನುಗಳ ನೆರಳು

2020ರ ಕೃಷಿ ಕಾನೂನುಗಳಲ್ಲಿ ರೈತ ಉತ್ಪನ್ನ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಉತ್ತೇಜನ ಕಾಯ್ದೆ, ರೈತರ ಬೆಲೆ ಭರವಸೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸೇವೆಗಳ ಒಪ್ಪಂದ ಕಾಯ್ದೆ, ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಕಾಯ್ದೆಯ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದವು. ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಮಿತಿಗಳ ಹೊರಗಡೆಯೂ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ, ಒಪ್ಪಂದ ಕೃಷಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಚೌಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸರಕುಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮಿತಿಗಳ ಸಡಿಲಿಕೆ ಅವುಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಅಂಶಗಳಾಗಿದ್ದವು.

ಕೇಂದ್ರದ ವಾದದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಹೆಚ್ಚಿದರೆ ರೈತರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಬೆಲೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಬಂಡವಾಳದಿಂದ ಗೋದಾಮು, ಶೀತ ಸರಪಳಿ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ರೈತ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಎಪಿಎಂಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ದುರ್ಬಲವಾದರೆ ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಕ್ರಮೇಣ ಕುಗ್ಗಬಹುದು ಎಂದು ಆತಂಕಪಟ್ಟವು. ಸಣ್ಣ ರೈತರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಮಾತುಕತೆ ಸಾಧ್ಯವೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಬಲವಾಗಿ ಎದ್ದಿತು.

ಕಾನೂನು ಹಿಂಪಡೆಯುವ ನಿರ್ಧಾರವು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಕೃಷಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೂಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದಿವೆ. ಬೆಲೆ ಕುಸಿತ, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚ, ನೀರಿನ ಕೊರತೆ, ಸಾಲದ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನು ಹಿಂತೆಗೆತದಿಂದ ಪರಿಹಾರ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ.

ಕಾನೂನಿನಿಂದ ವೇದಿಕೆಗಳತ್ತ ಬದಲಾವಣೆ

ಈಗ ಸುಧಾರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನವಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕೃಷಿ ಪರಿಸರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಇ-ನಾಮ್ ಮೂಲಕ ವಿವಿಧ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದು, ರೈತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮಾರಾಟ, ಉಪಗ್ರಹ ಆಧಾರಿತ ಬೆಳೆ ಅಂದಾಜು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಲದ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ನೇರ ಲಾಭ ವರ್ಗಾವಣೆ ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರ ಮಧ್ಯವರ್ತಿತನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಕೃಷಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ನಿಧಿ, ರೈತ ಉತ್ಪಾದಕ ಸಂಘಗಳು, ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಶೀತಗೃಹ ನಿರ್ಮಾಣದ ನೆರವು ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಹೊಸ ದಾರಿ ತೆರೆದಿವೆ. ಈ ಕ್ರಮಗಳು ಹಳೆಯ ಕಾನೂನುಗಳಂತೆ ನೇರವಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ನಿಯಮ ಬದಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿ, ರೈತರು ದೊಡ್ಡ ಖರೀದಿದಾರರನ್ನು ತಲುಪುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪಡೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ನಿಲುವನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತವೆ.

ಆದರೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳು ಸ್ವತಃ ನ್ಯಾಯಯುತ ಬೆಲೆಯ ಖಾತರಿ ಅಲ್ಲ. ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸಂಪರ್ಕ, ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯ ಮಾಹಿತಿ, ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪರೀಕ್ಷೆ, ತೂಕದ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಪಾವತಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೂ ಹಳೆಯ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಹೊಸ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಸಬಹುದು. ರೈತ ಉತ್ಪಾದಕ ಸಂಘಗಳು ವೃತ್ತಿಪರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಈ ಬದಲಾವಣೆಯ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಅವಶ್ಯಕ.

ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ನಂಬಿಕೆ

ಕೃಷಿ ಕಾನೂನುಗಳ ವಿರೋಧದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆ ಇತ್ತು. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಹಲವು ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆ ಘೋಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಎಲ್ಲ ಬೆಳೆಗಳನ್ನೂ ಆ ಬೆಲೆಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಖರೀದಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲ. ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಗೋಧಿ ಬೆಳೆಗಾರರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಖರೀದಿ ಬಲವಾಗಿದ್ದರೂ, ಬೇಳೆ, ಎಣ್ಣೆಬೀಜ, ಹತ್ತಿ, ಜೋಳ ಮತ್ತು ಸಿರಿಧಾನ್ಯ ಬೆಳೆಗಾರರಿಗೆ ಅನುಭವ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲ.

ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆಯ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಭರವಸೆ ಕುರಿತ ಬೇಡಿಕೆ ರೈತರ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಬೆಳೆ ಹೆಚ್ಚಾದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆ ಕುಸಿದಾಗ, ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನೂ ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಲೆ ಕೊರತೆ ಪರಿಹಾರ, ಸರ್ಕಾರಿ ಖರೀದಿ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣದ ಸಮನ್ವಯಿತ ಮಾದರಿ ಇಲ್ಲದೆ ಕೇವಲ ಘೋಷಿತ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆ ರೈತನಿಗೆ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಸರ್ಕಾರ ಬೇಳೆ, ಎಣ್ಣೆಬೀಜ ಮತ್ತು ಸಿರಿಧಾನ್ಯಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಿರುವುದು ಆಮದು ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ರೈತರು ಬೆಳೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ನೀರು, ಬೀಜ, ಖರೀದಿ ಕೇಂದ್ರ, ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಬೆಲೆಯ ಭರವಸೆ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿ ನೀತಿಯ ಹೊಸ ಮುಖ ನಿಜವಾದ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಬೇಕಾದರೆ ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸರಪಳಿ ರೈತನಿಗೆ ಗೋಚರಿಸಬೇಕು.

ನೀತಿ ಕ್ಷೇತ್ರ	ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ದಿಕ್ಕು	ರೈತರಿಗೆ ದೊರೆಯಬಹುದಾದ ಲಾಭ	ಉಳಿದಿರುವ ಅಪಾಯ
ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶ	ಇ-ನಾಮ್, ನೇರ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ	ಹೆಚ್ಚಿನ ಖರೀದಿದಾರರನ್ನು ತಲುಪುವ ಅವಕಾಶ	ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಂತರ ಮತ್ತು ಬೆಲೆ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಕೊರತೆ
ಆದಾಯ ಬೆಂಬಲ	ನೇರ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ವಿಮೆ	ತುರ್ತು ನಗದು ನೆರವು, ಅಪಾಯ ನಿರ್ವಹಣೆ	ಮೊತ್ತದ ಮಿತಿ, ಅರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ ವಿಳಂಬ
ಕೃಷಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ	ಗೋದಾಮು, ಶೀತ ಸರಪಳಿ, ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕ	ಕೊಯ್ಲಿನ ನಂತರದ ನಷ್ಟ ಕಡಿತ	ಸಣ್ಣ ರೈತರಿಗೆ ಬಳಕೆ ಶುಲ್ಕ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶ ಸಮಸ್ಯೆ
ಬೆಳೆ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣ	ಬೇಳೆ, ಎಣ್ಣೆಬೀಜ ಮತ್ತು ಸಿರಿಧಾನ್ಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ	ನೀರು ಉಳಿತಾಯ ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ	ಖರೀದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸ್ಥಿರವಾಗದಿದ್ದರೆ ಬೆಲೆ ಅಪಾಯ
ಸಂಘಟಿತ ರೈತ ಶಕ್ತಿ	ರೈತ ಉತ್ಪಾದಕ ಸಂಘಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ	ಒಟ್ಟಾಗಿ ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ	ಆಡಳಿತ ಕೌಶಲ್ಯ, ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಕೊರತೆ

ರಾಜ್ಯಗಳ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಹಲವು ವಿಷಯಗಳು ರಾಜ್ಯಗಳ ಆಡಳಿತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೃಷಿ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೆಹಲಿಯಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯಗಳ ಎಪಿಎಂಸಿ ಕಾಯ್ದೆಗಳು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಶುಲ್ಕ, ಖರೀದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ರಚನೆ ಪರಸ್ಪರ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ.

ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳು ಹಣ್ಣು, ತರಕಾರಿ ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳಿಗೆ ನೇರ ಮಾರಾಟ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳು ರೈತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಸಹಕಾರಿ ಖರೀದಿ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳ ಮೂಲಕ ಪರ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸಿವೆ. ಈ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಪಾಠ ಸಿಗಬಹುದು; ಆದರೆ ಒಂದೇ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುವುದು ಸ್ಥಳೀಯ ಬೆಳೆ, ನೀರು ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವ ಅಪಾಯ ಹೊಂದಿದೆ.

ರೈತ ಉತ್ಪಾದಕ ಸಂಘಗಳು ಮತ್ತು ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮಧ್ಯದ ಸೇತುವೆಯಾಗಬಹುದು. ಅವು ರೈತರಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಗುಣಮಟ್ಟ ವಿಂಗಡಿಸಿ, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಕಾಗದದಲ್ಲೇ ಉಳಿದು, ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಕೆಲವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದರೆ ಉದ್ದೇಶ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ, ಲಾಭ ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಬೇಕು.

ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಒತ್ತಡ

ಕೃಷಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ದೇಶೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಜಾಗತಿಕ ಆಹಾರ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ರಫ್ತು ನಿಷೇಧ, ಆಮದು ಸುಂಕ, ದಾಸ್ತಾನು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವ ಕ್ರಮಗಳು ರೈತರಿಗೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆ ನೀಡಲು ಸರ್ಕಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ತುರ್ತು ಕ್ರಮ ರೈತನಿಗೆ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.

ಭಾರತದ ಬೇಳೆ ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಬೀಜ ಆಮದು ಅವಲಂಬನೆ, ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಗೋಧಿ ಸಂಗ್ರಹ, ರಸಗೊಬ್ಬರದ ಜಾಗತಿಕ ಬೆಲೆ ಹಾಗೂ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಕೃಷಿ ನೀತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಳಿಸಿವೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ದೇಶೀಯ ಕೃಷಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.

ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ರೈತರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಬಾರದು; ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬಡ ಗ್ರಾಹಕರ ಆಹಾರ ಪ್ರವೇಶವನ್ನೂ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಬಾರದು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣವನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ನೋಡುವ ಸಮತೋಲನದ ನೀತಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ರೈತ ಕುಟುಂಬಗಳ ನೈಜ ಅನುಭವ

ಕೇಂದ್ರ ಯೋಜನೆಗಳ ಘೋಷಣೆ ಮತ್ತು ರೈತ ಕುಟುಂಬಗಳ ದೈನಂದಿನ ಅನುಭವದ ನಡುವೆ ಅಂತರವಿದೆ. ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಕಿಸಾನ್‌ನಂತಹ ನೇರ ಆದಾಯ ನೆರವು ಸಣ್ಣ ರೈತರಿಗೆ ತುರ್ತು ಸಹಾಯ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ತಪ್ಪು, ಬಾಡಿಗೆ ರೈತರ ಗುರುತಿನ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಂಪರ್ಕದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಅನೇಕ ಕೃಷಿಕರು ಹೊರಗುಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ರೈತನ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಹಾನಿ ಅಂದಾಜು, ಪರಿಹಾರ ಪಾವತಿ ಮತ್ತು ವಿಮಾ ಕಂಪನಿಗಳ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಕುರಿತು ಅಸಮಾಧಾನ ಇದೆ. ಹವಾಮಾನ ಆಧಾರಿತ ವಿಮೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದ ಬೆಳೆ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ವೇಗವಾದ ಪರಿಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೆಚ್ಚು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಬೇಕು. ಕೃಷಿ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಮಾತ್ರ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ; ಆದಾಯ ಸ್ಥಿರತೆ, ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಒಳಿತಿನ ಸಾಮಗ್ರಿ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಭದ್ರತೆ ಮುಖ್ಯ.

ಮಹಿಳಾ ಕೃಷಿಕರು, ಬಾಡಿಗೆ ರೈತರು, ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಆದಿವಾಸಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ನೀತಿ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಭೂಮಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವ, ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಪಶುಪಾಲನೆ ನಡೆಸುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ರೈತ ಗುರುತು ಸಿಗಬೇಕು. ಕೃಷಿ ಕಾನೂನುಗಳ ಹೊಸ ಮುಖವು ಈ ಅಡಗಿದ ಶ್ರಮವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸಮಗ್ರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮುಂದಿನ ಹಾದಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕ್ರಮಗಳು

ಕೃಷಿ ಸುಧಾರಣೆಯ ಯಶಸ್ಸು ದೊಡ್ಡ ಹೂಡಿಕೆ ಅಥವಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ಘೋಷಣೆಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ರೈತರಿಗೆ ಬೆಲೆ, ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಭರವಸೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದೇ ಅದರ ಅಳತೆ. ಸರ್ಕಾರ, ರಾಜ್ಯಗಳು, ರೈತ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವೆ ನಂಬಿಕೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗದೆ ಯಾವುದೇ ಸುಧಾರಣೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಇವು:

• ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆಯ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಖರೀದಿ, ಬೆಲೆ ಕೊರತೆ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವುದು
• ಬಾಡಿಗೆ ರೈತರು, ಮಹಿಳಾ ಕೃಷಿಕರು ಮತ್ತು ಭೂಹೀನ ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಯೋಜನೆಗಳ ನೇರ ಪ್ರವೇಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು
• ರೈತ ಉತ್ಪಾದಕ ಸಂಘಗಳಿಗೆ ವೃತ್ತಿಪರ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಕಡಿಮೆ ಬಡ್ಡಿದರದ ಸಾಲ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಒದಗಿಸುವುದು
• ಇ-ನಾಮ್ ಹಾಗೂ ಇತರ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆ, ಮುಕ್ತ ಬೆಲೆ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ವೇಗವಾದ ಪಾವತಿಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು
• ರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆಸಿ, ಪ್ರದೇಶಾನುಸಾರವಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ನೀತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟವೂ ಕೃಷಿ ನೀತಿಯ ಭಾಗವೇ ಆಗಿದೆ. ಘೋಷಣೆಗಳಿಗಿಂತ ಅಂಕಿಅಂಶ, ರೈತರ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ವರದಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಈ ಕುರಿತ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಓದಿ ನೀತಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಕೃಷಿ ಕಾನೂನುಗಳ ಹಳೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿದಿದ್ದರೂ, ಕೃಷಿ ಸುಧಾರಣೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮುಗಿದಿಲ್ಲ. ಈಗಿನ ಸವಾಲು ಕಾನೂನನ್ನು ರೈತರ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದು ಎಂಬುದಲ್ಲ; ರೈತರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಿಂದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಮರುರಚಿಸುವುದು ಎಂಬುದು. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಗಮನಿಸಲು, ಸ್ಥಳೀಯ ಧ್ವನಿಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ವಾರ್ತಾಭಾರತಿ ಓದುಗರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸುದ್ದಿಗಳು, ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಕೀಯಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು.